تاریخچه سیستم مدیریت محتوا

در سال 1995 تعداد کاربران اینترنتی تنها 13 میلیون نفر در سراسر جهان را شامل می شد ، این در حالی است که این رقم در سال 2005 یعنی فقط ده سال بعد به 1 میلیارد نفر رسید . این رشد انفجاری موجب شد تا کاربران زیادی به لزوم استفاده از اینترنت و وب پی برده و در فاصله این سالها تعداد صفحات وب بر روی شبکه جهانی وب , به 60 میلیارد صفحه رسید . این نیاز روز افزون , شرکتهای طراح وب را بر آن داشت تا با طراحی و پیاده سازی نرم افزارهای جامع همه منظوره که منطبق بر نیاز اغلب مشتریان باشد و به صورت قالبی منعطف بتوان بیشتر وب سایتهای اینترنتی را با آنها راه اندازی کرد . اینگونه نرم افزارها را بعدها نرم افزارهای مدیریت محتوا یا CMS نامیدند . اما ایراد اینگونه نرم افزارها این بود که یک تعامل یک سویه با مخاطبان برقرار می منود و فقط در راستای اطلاع رسانی به ایشان ، طراحی و پیاده سازی شده بود . این در حالی بود که بازدیدکنندگان از سایتهای اینترنتی به دنبال سایتهایی بودند که به نوعی در گوشه ای از آن سهمی داشته باشند . با توجه به این موضوع ، پرتال های اینترنتی پا به عرصه وجود گذاشتند و با ارائه سرویسهای دو سویه ، مخاطبان سایت را در بروز رسانی سایت سهیم کردند . در کشور ما ایران نیز ، پس از استفاده از سیستم های مختلف مدیریت محتوای غیر بومی و انواع پرتال های اینترنتی خارجی ، نیاز مبرمی به نرم افزار مدیریت محتوای بومی احساس می شد تا بتواند منطبق با سلیقه ها ، نیازها ، قوانین و مقررات بانکی و دولتی داخلی ,پاسخگوی نیازها و درخواست مشتریان باشد . با توجه به این مهم ، برخی از شرکتهای داخلی اقدام به طراحی و پیاده سازی اینگونه پرتال ها شد.

 cms چيست ؟

سيستم هاي مديريت محتوا نرم افزار هايي هستند مبتني بر وب براي ايجاد و كنترل وبسايت ها . اين نرم افزار ها توانايي ايجاد يك وبسايت حرفه اي را بدون داشتن اطلاعات تخصصي در زمينه طراحي و مديريت وب به ما مي دهند . البته غني تر بودن اطلاعات كاربر اين سيستم ها باعث كنترل هرچه بيشتر و بدست آوردن وبسايتي بهتر و كاملتر مي شود . سيستم هاي مديريت محتوا بر اساس زبان هاي برنامه نويسي مختلفي نوشته مي شوند كه پركاربردترين و معروف ترين آنها PHP و ASP است . اكثر سيستم هايي كه بر اساس PHP نوشته مي شوند سيستم هاي مجاني ) اپن سورس ( هستند كه استفاده از آنها رايگان است . از جمله اين سيستم ها مي توان به nuke php و WORDPRESS اشاره كرد كه اولي براي ساخت سايت هاي بزرگ و دومي بيشتر براي ساخت وبلاگ استفاده مي شود . سيستم هايي كه براساس ASP نوشته مي شود بيشتر سيستم هاي سفارشي هستند كه با توجه به نياز هاي مشتري ساخته مي شوند . كه بعضا براي نوشتن اين سيستم ها مبالغ هنگفتي پرداخت مي شود . به عنوان مثال سايت ياهو داراي يك سيستم مديريت محتواي سفارشي است كه مخصوص همه سايت نوشته شده . به اين نكته توجه كنيد كه استفاده از اين سيستم ها بيانگر بي دانشي نيست و مثال فكر كنيد سايت هاي بزرگي مثل ياهو يا ماي اسپيس كه داراي سايت هايي با صدها هزار صفحه هستند را بخواهيم بصورت دستي طراحي و كنترل كنيم چه اتفاقي مي افتد . نكته ديگري كه در مورد سيستم هاي مديريت محتوا بايد به آنها اشاره كرد توانايي شخصي كردن آنهاست . اين عملكرد بوسيله وصله هايي كه براي اين نرم افزار ها نوشته مي شود امكانپذير است . مثال با افزودن يا كم كردن هر كدام از اين وصله ها مي توان توانايي خاصي را به سايت خود بدهيد . مثل ايجاد فرم متاس،تقومي،ساعات شرعي،گالري عكس،معرفي محصول و ... . در هر صورت سيستم هاي مديريت محتواي زيادي وجود دارند كه تعداد زيادي از آنها فارسي سازي شده اند و شما را براي ورود هرچه عميق تر به دنياي وب ترغيب مي كنند . فقط كافيه كمي درباره اين موضوع در google جستجو كنيد .

مزایای استفاده از CMS نسبت به طراحی سایت اختصاصی

در موارد نادری ممکن است سایتی که می خواهید در بستر سیستم های مدیریت محتوا قابل تعریف نباشد که طبیعتا نیاز به برنامه نویسی اختصاصی آن دارید. ولی در اکثر مواقع سایتی که می خواهید ، با استفاده از CMS ها قابل اجراست مزایای استفاده از CMS ، نسبت به طراحی سایت اختصاصی عبارت اند از :

صرفه جویی در زمان ایجاد و بروزرسانی وب سایتها : در حالی که طراحی و پیاده سازی یک وب سایت اینترنتی به صورت اختصاصی، ماهها به طول می اجنامد، قرار دادن اطلاعات سایتتان در قالب یک CMS از پیش طراحی شده، بیش از یکی دو هفته طول نخواهد کشید. این صرفه جویی در زمان، احتمالامحرک بسیار خوبی برای طراحی وب سایت شما با یک CMS است. یک CMS کلیه نیازهای مشتریان را پیش بینی کرده و پس از درخواست مشتری برای طراحی وب سایت کافی است نسخه ای از یک وب سایت طراحی شده توسط این CMS بر روی اینترنت قرار گیرد. با این توصیف هزینه طراحی و پیاده سازی یک وب سایت به شدت کاهش می یابد.

پشتیبانی مطمئن تر : با توجه به اینکه طراحی وب سایتهای اختصاصی، معمولا یک بار برای شما و متناسب با نیاز شما انجام می شود و برای سایرین کاربردی ندارد، لذا چنانچه تیم طراح سایت از پشتیبانی آن سر باز زد، کس دیگری نیز نخواهد توانست وب سایتی که دیگران نوشته اند را پشتیبانی کند لذا نمی توانید تجارت خود را بر این اساس پایه ریزی نمایید. این در حالی است که شرکتهای طراحی وب سایت که صاحب CMS می باشند، با تعداد زیادی مشتری مواجه اند که قبلا برای ایشان از پورتال ایشان استفاده منوده اند. طبیعتا این شرکتها می بایست پشتیبانی کاملی از سیستم مدیریت محتوای خود به عمل آورند

انعطاف پذیری بیشتر : CMSها بسیار انعطاف پذیرتر از وب سایت های خاص منظوره اند. لذا می بایست از مستندات، آموزش و سادگی بیشتری برخوردار باشند

امنیت بالاتر وب سایت : با عنایت به اینکه تعداد زیادی وب سایت به کمک CMS ها راه اندازی شده است، لذا شرکت طراح دائما در حال رفع ایراد، ارتقاء قابلیت ها و افزایش امنیت آن است . شما می دانید و می بینید چه چیزی را خریداری می نمایید.وقتی شما از شرکت طراح سایتی می خواهید تا وب سایت اختصاصی برای شما طراحی کنند، نمی دانید نهایتا برآیند تلاشهای انجام شده بعد از چندین ماه در آن شرکت چه خواهد شد و آیا محصول نهایی، همان چیزی است که شما در ذهن می پروراندید. این در حالی است که وقتی شما طراحی سایت خود را با یک CMS انجام می دهید، می دانید و می بینید چه چیزی را خریداری می کنید.

سواالتی که قبل از انتخاب یک CMS باید از خود پرسید

 در زير بعضی قابليتهايي كه براي يك CMS الزم است و حتما قبل از اتخاذ تصميم نهايي براي استفاده از آن بايد در نظر گرفته شود آمده است

  • چه سرويس ها و خدماتي ارائه ميكند؟ مثال براي تهيه backup مرتب از مطالب.
  • محدوديتهاي سخت افزاري و شبكه.
  • سيستمهاي عاملي كه CMS با آنها سازگار است.
  • از چه web server هايي پشتيباني ميكند؟
  • آيا بازديدكنندگان سايت شما، نرمافزار يا plug-in ديگري نياز دارند؟
  • CMS از چه مرورگرهايي پشتيباني ميكند؟
  • امكان ورود و خروج اطلاعات از سيستم به برنامه ديگر چگونه است؟
  • راهنما و document هاي ارائه شده چقدر نياز شما را براي تماس با بخش پشتيباني كاهش ميدهد؟
  • آبا شركت پشتيباني 24 ساعته و موثر براي مشكالت احتمالي دارد؟
  • آيا قابليت جستجوي مطالب براي بازديدكننده وجود دارد؟
  • چه مهارتهايي براي operator الزامي است تا بتواند سايت را مديريت كند؟
  • آيا امكان گسترش قابليتهاي نرم افزار وجود دارد؟
  • چه تضميني براي امنيت مطالب شما روي سايت ارائه ميشود؟
  • آيا نرم افزار كاملا تحت وب است و قابليت كنترل غير متمركز را دارد؟
  • امكان تغيير واسط كاربري با طرح گرافيكي به راحتي وجود دارد؟
  • آيا امكان ثبت سوابق وبسايت و logging وجود دارد؟

وب، ذاتاً ابزاری برای اشتراک اطالعات می باشد. به منظور فراهم آوردن زمینه ای جهت نمایش اطلاعات  در طیف وسیعی از سیستمها، متخصصین، زبان HTML را توصیه کردند. این زبان نحوه نمایش اطلاعات را به سیستمها دیکته می کند. از دید سیستم بسیار مهم بود که: این روش کمکی باشد برای جدا کردن اطلاعات از قالب بندی انحصاری از دیدگاه افرادی که می خواستند اطلاعاتی را به منایش بگذارند، این مورد حرکت بزرگی نبود: آنها باز هم نیاز داشتند HTML را یاد بگیرند، تا بتوانند اطلاعات خود را منتشر کنند. CMS می تواند ایجاد و انتشار اطلاعات را برای هماهنگی تیم هایی متشکل از نویسندگان و ویراستارها، برای کنترل، استفاده مجدد از اطلاعات ساده تر کند. CMSها برای حل این معمای دشوار توسعه یافتند. CMS به شما کمک می کند تا مطالب خود را ایجاد و در یک منبع مشترک ذخیره سازی نمایید،پویا و online بروزرسانی کنید. از آن پس نیز در مدیریت ارتباطات بین اجزا به شما کمک و محتویات متنی و تصویری سایت خود را به صورت کامل می کند . به عنوان مثال، با دریافت مقاله جدید به مدیریت سایت پیغامی ارسال می شود که با مراجعه به سایت و ورود توسط نام کاربری معتبر خود می توان مقاالت اضافه شده را مشاهده منود و تصمیم بر حذف و یا اضافه شدن به محتوای سایت منود. نهایتاً، این اطمینان را می دهد که هر جزء محتوایی در زمان انتشار به شکل صحیح و مناسب خود مرتبط شده است. در عین حال بعضی از CMS ها تسهیلاتی برای دنبال کردن وضعیت اجزاء محتوا به واسطه پروسه های ویرایشی و جریان کاری فراهم می کنند،به عنوان مثال: آنها می توانند مطالب را در قالبی استاندارد بدون نیاز به دانش HTML , و یا دیگر زبانها ایجاد و ویراستاری کنند . هماهنگی تیم کاری نویسندگان و ویراستارها )مثال در یک زمان تنها یک نفر در حال ویراستاری یک مطلب خواهد بود( کنترل و کیفیت اطلاعات ) با اطمینان حاصل کردن از درستی شکلهایی که الصاق می شود و تغییرات در اطلاعاتی که قبل از انتشار محتوا تایید می گردند. استفاده مجدد از اجزاء اطلاعاتی یکسان در سایتها و قالبهای مختلف و متعدد برای مثال برای اضافه منودن یک مقاله به سایت فقط کافی است بوسیله یک مرورگر سایت را باز نمایند. بر روی دکمه »اضافه منودن مقاله«کلیک کنند، فضایی باز می شودکه قادر خواهند بود مقاله موردنظر را درآن تایپ منوده و یا آن را کپی کنند، سپس بر روی دکمه »تائید« کلیک کنند تا مقاله مورد نظر در سایت اضافه شود.در واقع برای بروز رسانی سایت تنها تخصصی که الزم است، نحوه مرور کردن سایتها در اینترنت و کار با نرم افزار مرورگری همچون موزیلا می باشد.

CMS چگونه پیشرفت کرده است؟

از سال 1996 ،بسیاری وب سایت ها را با ویرایش فایل HTML و upload آن در کارسازهای وب مدیریت می کردند. این کار همانقدر که برای کاربر غیرحرفه ای سخت بود برای سازمانها نیز ساخت پیام های دائمی کاری مشکل بود. با وجود هجوم به شرکتها برای داشتن صفحات وب، این مساله خود معضلی بود- آنها می خواستند که مطالب خود را منتشر کنند، اما در عین حال نسبت به خارج شدن کنترل از دست خود نگران بودند. CMSهای اولیه برای برخورد با این مشکل تولید شدند. تعداد زیادی از سیستمهای بزرگ و پر هزینه به دلیل واگذاری اجازه کنترل محتوای سازمان به گروه های کوچکی از افراد عادی بسیار موفق شدند.

فروش CMS در سال های 96 -99 افزایش یافت چنانکه تقاضای زیادی برای جنبش dotcom شد و آنها بعضی از ابزارهای خبره حرفه ای خود را تولید کردند. در سال 2000 ،جنبش dotcom فروکش کرد و CMS نیز همراه با آن از رونق افتاد. در سال های 2000-2003 اولین موج اتحاد عمده فروشان و سرعت پیشرفت کاهش یافت. اگر چه در این دوره تعدادی از فروشندگان دریافتند که بسیاری از سازمانها نیازی به ابزارهای بسیار پیشرفته ندارند- آنها به ابزاری ارزان و در عین حال مناسب نیاز داشتند. دومین موج فروشندگان CMS شروع به ارایه این ابزارها منودند. در طول دوره دومین موج، نرم افزارهای رایگان مدیریت اطلاعات وارد شدند. در این بین وب به واسطه باز بودن، مشارکت و تواناییهای بسیار CMS توسعه یافت. اکنون یک توسعه بازاری از نرم افزارهای آزاد CMS وجود دارد. برخی از اینها توابعی ساده و پایه ای برای سازمانهای کوچک و مستقل مهیا کردند و برخی دیگر فعالیتهای پیشرفته تر برای سازمانهای پیچیده تر.

چرا نرم افزارهای آزاد CMS اهمیت دارند؟

 جنبش dotcom توجه زیادی به فروشندگان اختصاصی داشت. این مورد منجر به سرمایه گذاری عظیمی برای توسعه این سیستم ها شد. به هر حال، بسیاری از جنبه های مدیریت محتوا برای نرم افزارهای باز مناسب است. با نگاهی دقیق تر در می یابیم که: وب در کارهای گروهی و باز پیشرفت کرد. این هماهنگی خوبی برای مدل نرم افزار باز است: نرم افزار آزاد با کار گروهی توسعه می یابد و به توسعه دهندگان آن حقوقی اعطا می شود، این بدان معناست که نرم افزارهای آزاد CMS توانایی بالقوه ای برای پشتیبانی، ایجاد و به اشتراک گذاری مطالب گروهی در وب سایتهای گروهی دارد

 CMS به افراد حرفه ای نیز کمک می کند.

توسعه دهندگان نیاز به مستندسازی سیستم هایشان دارند. آنها همچنین نیاز دارند تا در پروژه ها با یکدیگر تعامل داشته باشند. ابزارهای مدیریت محتوای مناسب به این امر کمک می کند، بنابراین آنها مشوقی برای توسعه و بهبود این ابزارها دارند. بسیاری از توسعه دهندگان از در اختیار قرار دادن محصوالت خود خرسند هستند، مخصوصا که موجب می شود آنها بتوانند از ابزارهای دیگران استفاده کنند. این امر پایه ای برای بسیاری از پروژه های نرم افزار آزاد است. بسیاری از سازمانهای کوچک و آگاه نیاز به مدیریت محتوا دارند. وب سایتها بزرگتر از دامنه ها و سازمانهای بزرگ و مجهز نیستند. تعداد زیادی از سازمان و افراد هستند که پایین بودن قیمت مجوزهای اولیه را بسیار جذاب می بینند. هیچ فروشنده ای بر CMS های تحت وب حاکمیت ندارد.

چگونه یک نرم افزار آزاد CMS را انتخاب کنیم؟

معیارهای مختلفی برای انتخاب یک CMS وجود دارد. در اینجا چند نکته برای بررسی بیشتر وجود دارد: بازدیدکنندگان سایت شما چه کسانی هستند؟ چه اطلاعاتی را با آنها به اشتراک خواهید گذاشت؟ سایت هایی با اطلاعات ساده نیاز به ابزارهای مختلفی برای پشتیبانی از فعالیتهای گروهی وسیع خود دارند. به علاوه، اگر شما سایتهای مختلفی برای بازدیدکنندگان متفاوت دارید، نیاز به ابزارهای پیشرفته بیشتری خواهید داشت. چند نفر سایت را مدیریت خواهند کرد؟ اگر که شما تنها گرداننده سایت هستید، بنابراین نیازی به مکانیزم های کارهای گروهی و جریان کاری پیچیده نخواهید داشت. تیم های بزرگتر نیاز به این قبیل ابزار دارند. افراد سازمان شما به چه نوع تعاملاتی عادت کرده اند؟ اگر که افراد گروه شما قرار است که از پروسه ها و کنترلهای قراردادی استفاده کنند، جریان کاری بسیار ساختارگرا را خواهند پذیرفت. در سازمان هایی غیر رسمی اگر یک CMS ای این امر را تحمیل کند، ممکن است به یک فاجعه تبدیل شود. آیا شما نیاز به وب سایتی دارید که با دیگر برنامه های کاربردی کامل شود؟ برای مثال اگر شما احتیاج به منایش لیست صورت کالا دارید، به سیستم واسطی که CMS را پشتیبانی کند نیز نیاز دارید. چه مهارتهایی در پشتیبانی از CMS دارید؟ هر CMSای احتیاج به فضایی برای استقرار دارد و نیاز به کارهایی مثل پشتیبان گیری خواهد داشت.CMS ای انتخاب کنید که با تواناییها و مهارت های شما و یا همکارانتان سازگاری داشته باشد. آیا انجمن فعالی در این زمینه وجود دارد؟ سیستمهای نرم افزار آزاد هنگامی پیشرفت می کنند که یک اجنمن فعال آنها را توسعه داده و به سواالت یکدیگر پاسخ دهند. CMSرا انتخاب نکنید مگرآنکه با گروه پشتیبانی آن سازگاری داشته باشید. توجه داشته باشید که این لیست با افراد و محتوا شروع شد. در انتخاب یک CMS ،با فناوری شروع نکنید. بر مخاطبین خود و اطلاعاتی که با آنها به اشتراک خواهید گذاشت، تمرکز کرده و سپس ابزاری برای نیل به این هدف بیابید.

نرمافزارهای آزاد CMS چه هدفی دنبال می کنند؟

 ما هم اکنون قاطعانه به سمت سومین موج از CMSها می رویم . نرم افزارهای آزاد CMS این موج را به دو سمت هدایت می کنند: اولی ایجاد محتوا و همکاری شخصی که با ابزارهایی شبیه Wikiو Blogها در حال حرکت رو به جلو است. بسیاری از این ابزارها از ابتدا به عنوان برنامه کاربردی مستقل توسعه یافتند و هنگامی که اشکاالت آنها به سرعت آشکار شد، به صورت گروه های بزرگتر CMS متحد شدند. این اتفاقی است که می افتد و CMSهای آزاد به تولید قابلیتهای جدید برای سیستم های مدیریت محتوای شخصی ادامه می دهند. ثانیاً بسیاری از نرم افزارهای آزاد CMS سطح باال در حال توسعه قابلیتها برای مدیریت دیگر اطلاعات مشارکتی هستند. سازمانها در حال افزایش قدرت مدیریت زیاد اسناد، رکوردهای مالی و حقوقی، پستهای الکترونیکی و دیگر اطلاعات هستند که افراد می سازند. هدف مدیریت اطالعات ابزاری است که توسط CMS تهیه می شود تا بتوان منابع را به اشتراک گذاشت و ارتباط آشکاری بین اسناد ساختارهای جریان کاری و کارهای گروهی ایجاد کرد. نرم افزارهای آزاد CMS شروع به هماهنگی و همکاری ابزارهای خود برای مقابله با این چالش نموده اند.

 برای دسترسی به مقالات بیشتر به بخش مقالات لیو سایت ساز مراجعه نمایید.